وزن و عروض
یکی از زیباترین و ماندگارترین اصول شعری که طراوتی متفاوت میده وزنه یاد گرفتنش پیچیدگی هایی داره و پیدا کردن بحر ادبیش یه کم سخت می شه واسه همین خیلی به اون بخشش نمی پردازم مراحل کار رو روی یه بیت شعر معروف دنبال می کنیم:
بشنو از نی چون حکایت می کند از جدایی ها شکایت می کند
1 شعر را به همان صورت که می خوانیم می نویسیم:
بشن(و)(این علامت صامت کوتاه حرف است) از نی چون حکایت می کند از جدایی ها شکایت می کند
2 هجا هارا از هم جدا می کنیم
3 به جای حجا های تک حرفی (یک صامت و یک مصوت کوتاه) علامت U (چون در محیط فارسی این علامت مستلزم تغییر زبان است به پیشنهاد اهمد به جای آن از . استفاده می کنیم) و به جای صامت های 2 حرفی (صامت + مصوت کوتاه + صامت یا صامت + مصوت بلند یا مصوت بلند + صامت) علامت _ قرار میدهیم در چند حرفی ها (مثل نوح)از علامت ._ استفاده می کنیم
2 – بش / ن(و)/ از/ نی/چون/ح(ی)/ کا/ یت/ می/ ک(و)/ ند/
3- _ . _ _ _ . _ _ _ . _
2- از/ ج(و) /دا/ یی/ ها/ ش(ی)/ کا/ یت/ می/ ک(و)/ ند/
3- _ . _ _ _ . _ _ _ . _
(نون ساکن در آخر چند حرفی ها از تقطیع ساقط است یعنی مثلا چون را چو فرض میکنیم و فقط یک هجای بلند در نظر می گیریم)
با گذاشتن دو سطر زیر هم در میابیم که
_._ _ _._ _ _._
_._ _ _._ _ _._
هجاها با هم مساوی اند
از نظر عمودی هم جای هجا های کوتاه و بلند کاملآ شبیه به هم است مثلا هجای دوم در هر دو مصراع یک هجای کوتاه است و هجای سوم در هر دو مصراع بلند است اما این بند ممکن است در هر بیت تا سقف 4 بار نقض شود البته به شکلی که ایجاد سکته نکند که از آن به عنوان اختیارات شاعرانه یاد می شود برای آشنایی بیشتر بیت بعدی شعر فوق را تقطیع می کنیم
از نیستان تا مرا ببریده اند از نفیرم مرد و زن نالیده اند
از نیستان تا مرا ببرید(ی)اند از نفیرم مرد(و) زن نالید(ی)اند
از/ ن(ا)/ یس/ تان (تا)/ تا/ م(ا)/ را/ بب/ ری/ د(ی)/ اند
_ . _ _ _ . _ _ _ . _
(هجای ساکن در آخر مصرع ها مثل نون است)
از/ ن(ا)/ فی/ رم/ مر/ د(و)/ زن/ نا/ لی/ د(ی)/ اند
_ . _ _ _ . _ _ _ . _
الگوی این دو بیت:
_._ _ _._ _ _._
_._ _ _._ _ _._
باز هم تشابه کامل مشخص است و همینطور با بیت بالا نیز مشابه است در قسمت بعد حالت های مختلف بحر ها را با هم با هم بررسی می کنیم
. تو چي فكر مي كني؟
ياحق